Cilat janë llojet e kancerit të pankreasit?

Ekzistojnë disa forma të kancerit të pankreasit, por dy nga më të njohurat janë:

Adenokarcinoma pankreatike

• Është forma më e zakonshme e kancerit të pankreasit.
• Përbën rreth 70% të rasteve.
• Zakonisht zhvillohet në kokën e pankreasit.
• Ka tendencë të përhapet në pjesë të tjera të trupit përmes sistemit limfatik dhe qarkullimit të gjakut.

Karcinoma papilare

• Është një formë më e rrallë e kancerit të pankreasit.
• Fillon në kanalet pankreatike.
• Në disa raste ka prognozë më të mirë krahasuar me format e tjera të sëmundjes.

---

Cilat janë faktorët e rrezikut?

Disa faktorë mund të rrisin rrezikun për zhvillimin e kancerit të pankreasit. Më të zakonshmit përfshijnë:

• Historia familjare e kancerit të pankreasit.
• Pirja e duhanit, një nga faktorët më të rëndësishëm të rrezikut.
• Konsumimi i lartë i alkoolit.
• Obeziteti, veçanërisht kur indeksi i masës trupore (BMI) është mbi 30.
• Pankreatiti kronik, një inflamacion afatgjatë i pankreasit që mund të rrisë rrezikun për zhvillimin e kancerit.

Në disa raste, faktorë gjenetikë të trashëguar mund të kontribuojnë gjithashtu në rritjen e rrezikut.

---

Cilat janë simptomat e kancerit të pankreasit?

Në fazat e hershme, kanceri i pankreasit mund të mos shkaktojë simptoma të qarta. Me përparimin e sëmundjes, mund të shfaqen shenja të ndryshme që lidhen me funksionin e pankreasit dhe sistemin tretës. Simptomat më të zakonshme përfshijnë:

• Humbje oreksi ose ndjesi ngopjeje shumë shpejt.
• Humbje të pashpjegueshme në peshë.
• Dhimbje në pjesën e sipërme të barkut që mund të përhapet edhe në shpinë.
• Të përziera ose ndjenjë e vazhdueshme për të vjellë.
• Zverdhje e lëkurës dhe e syve (verdheza).
• Shfaqje e diabetit të ri ose përkeqësim i diabetit ekzistues.

Këto simptoma mund të shfaqen edhe në sëmundje të tjera të traktit tretës, por prania e tyre kërkon gjithmonë vlerësim mjekësor.

---

Si diagnostikohet kanceri i pankreasit?

Diagnoza e kancerit të pankreasit bazohet në një kombinim të konsultës mjekësore, analizave laboratorike dhe ekzaminimeve të imazherisë. Qëllimi është të konfirmohet diagnoza dhe të vlerësohet përhapja e sëmundjes. Metodat më të përdorura diagnostikuese përfshijnë:

Vizitë gastro-hepatologjike – 👉 Lexo më tepër
Vlerësim i simptomave, historisë mjekësore dhe faktorëve të mundshëm të rrezikut.

Ekografia abdominale – 👉 Lexo më tepër
Një ekzaminim fillestar që mund të ndihmojë në identifikimin e ndryshimeve në pankreas ose në organet përreth.

Skaneri CT ose rezonanca magnetike (MRI)
Këto ekzaminime përdoren për të vlerësuar madhësinë e tumorit dhe përhapjen e mundshme të sëmundjes.

Procedura endoskopike
Në disa raste përdoren teknika endoskopike për të vlerësuar më nga afër pankreasin dhe strukturat përreth.

Analizat laboratorike të gjakut – 👉 Lexo më tepër
Kontrolli i markerëve tumorale si CA 19-9 mund të ndihmojë në ndjekjen e sëmundjes, megjithëse nuk është specifik vetëm për kancerin e pankreasit.

Biopsia
Në disa raste mund të nevojitet një biopsi për të konfirmuar përfundimisht diagnozën.

Testimi gjenetik
Tek pacientët me histori familjare të kancerit të pankreasit mund të rekomandohet testimi gjenetik për të identifikuar rreziqet e trashëguara.

---

Si trajtohet kanceri i pankreasit?

Trajtimi i kancerit të pankreasit varet nga faza e sëmundjes në momentin e diagnostikimit, përhapja e tumorit dhe gjendja e përgjithshme e pacientit. Opsionet kryesore të trajtimit përfshijnë:

Kirurgjia
Në një pjesë të pacientëve, tumori mund të hiqet me ndërhyrje kirurgjikale. Kjo është më e mundshme kur kanceri diagnostikohet në faza të hershme dhe është ende i kufizuar në pankreas.

Kimioterapia
Kimioterapia përdoret për të zvogëluar madhësinë e tumorit, për të ngadalësuar përparimin e sëmundjes ose si trajtim shtesë para ose pas kirurgjisë.

Kujdesi paliativ
Në rastet kur trajtimi kurativ nuk është i mundur, kujdesi paliativ fokusohet në menaxhimin e simptomave dhe përmirësimin e cilësisë së jetës së pacientit.

Pas trajtimit, pacientët kanë nevojë për ndjekje të rregullt mjekësore dhe monitorim të vazhdueshëm.

---

A mund të parandalohet kanceri i pankreasit?

Edhe pse kanceri i pankreasit nuk mund të parandalohet gjithmonë, disa masa mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut:

• Ndërprerja e duhanit.
• Kufizimi i konsumit të alkoolit.
• Mbajtja e një peshe trupore të shëndetshme.
• Ndjekja e një diete të balancuar të pasur me fruta dhe perime.
• Aktiviteti fizik i rregullt.

Tek personat me histori familjare të sëmundjes, kontrollet periodike dhe konsultimi me një specialist janë veçanërisht të rëndësishme.

---

Kur duhet të konsultoheni me mjekun?

Duhet të kërkoni vlerësim mjekësor nëse përjetoni:

• Humbje të pashpjegueshme në peshë.
• Dhimbje të vazhdueshme në bark ose në shpinë.
• Verdhëz.
• Humbje oreksi ose ngopje të hershme.
• Simptoma të reja të diabetit.

Diagnostikimi dhe trajtimi në kohë i kancerit të pankreasit mund të ndihmojë në përmirësimin e rezultateve dhe në rritjen e mundësive të trajtimit.

---

Pse është i rëndësishëm diagnostikimi i hershëm?

Diagnostikimi i hershëm i kancerit të pankreasit është thelbësor për rritjen e mundësive të trajtimit dhe përmirësimin e prognozës. Tek pacientët me simptoma të vazhdueshme ose me faktorë të njohur rreziku, ekzaminimet diagnostikuese mund të ndihmojnë në zbulimin e sëmundjes në fazat e hershme.

Vlerësimi nga mjeku gastro-hepatolog është i rëndësishëm për interpretimin e simptomave, përcaktimin e ekzaminimeve të nevojshme dhe orientimin drejt trajtimit më të përshtatshëm.

📅 Rezervoni një konsultë me gastro-hepatologun.
🩺 Informohuni për programet e kontrollit të traktit tretës.

---

📌 Rishikuar nga Prof. Asc. Dr. Ilir Kajo, Gastro-Hepatolog, Endoskopist, Klinika Kajo.

KUJDES! Teksti në këtë faqe është shkurtuar dhe thjeshtësuar për t'u bërë më i kuptueshem nga pacienti mesatar. Ai ka si qëllim informimin e publikut dhe nuk duhet në asnjë mënyrë të zëvendësojë konsultat mjekësore të specializuara.